De bibliotheek bestaat 60 jaar!

Nu de bibliotheek haar 60ste verjaardag in de voorname entourage van het Huis met de Hoofden viert, zouden wij haar beginperiode als privécollectie in herinnering willen brengen.

Joost R. Ritman, Amsterdamse zakenman, begon in 1957 werken op het gebied van Hermetica, Alchemie, Rozenkruisers en Mystiek te verzamelen. Zijn passie werd aangewakkerd door een geschenk van zijn moeder op 23e jarige leeftijd: een kopie van de Nederlandse vertaling van Jacob Böhme’s Aurora, gepubliceerd in Amsterdam in 1686. Natuurlijk zouden we nu kunnen volstaan met: 'en de rest is geschiedenis', maar we willen erop wijzen dat Joost Ritman in 1983 besloot zijn privécollectie beschikbaar te stellen voor een breder publiek toen hij de Bibliotheca Philosophica Hermetica (BPH) opende aan de Amsterdamse Bloemstraat.

De gedenkwaardige Nederlandse filoloog Isaac Vossius, die naar Italië reisde om de bibliotheken daar te bewonderen, klaagde dat eigenaren van privébibliotheken jaloerser waren op hun bibliotheek dan op hun vrouw - privébibliotheken waren bijna onmogelijk te bezoeken. Dit was wel anders bij de Bibliotheca Philosophica Hermetica, die bezoekers decennialang kosteloos verwelkomde. Bezoekers konden niet alleen de collectie van het moderne boek doorbladeren, ze werden altijd verwelkomd met mooie tentoonstellingen, ingericht door José Bouman en Frans Janssen, een onvermoeibaar team dat stad en land afreisde om vroeg gedrukte boeken en manuscripten te vinden bij veilingen en boekenbeurzen in heel Europa.

De bibliotheek organiseerde niet alleen tentoonstellingen in haar eigen pand maar reisde ook naar Italië, de oorsprong van de renaissance en de heropleving van het Hermetisme, om twee befaamde tentoonstellingen te organiseren in de Biblioteca Medicea-Laurenziana in Florence (1999) en in de Biblioteca Marciana in Venetië (2002). Andere internationale tentoonstellingen volgden, zoals in Moskou, New York en Londen. Een nieuw hoofdstuk in het boek van de bibliotheek begon toen Frans Janssen met pensioen ging en Esther Ritman hem opvolgde als directeur. Zij en haar dochter, Rixande Oosterwijk, hebben sindsdien de bibliotheek bestuurd en hebben de nieuwe fase van de bibliotheek voorbereid als kerncollectie van de Ambassade van de Vrije Geest in het Huis met de Hoofden.

Na zestig jaar vernieuwt de bibliotheek zich en is ze meer Hermetisch Open dan ooit, het digitale tijdperk ingaand en tevens gericht op het erfgoed als beeldbank van Hermetische Wijsheid met een nieuwe reizende tentoonstelling: Goddelijke Wijsheid, Goddelijke Natuur. De boodschap van de Rozenkruisersmanifesten in de beeldtaal van de zeventiende eeuw, die al naar een aantal Europese steden is gereisd en in de nabije toekomst zelfs de Atlantische Oceaan zal oversteken.

Wat begon als een privé bibliotheek groeide uit tot een internationaal befaamde instelling met eigen uitgeverij en onderzoekscentrum. Dit onderzoekscentrum is overigens de verdienste van onze emeritusbibliothecaris Dr. Carlos Gilly, die in de geschiedenis van de Rozenkruisers baanbrekend werk heeft verricht.

De aanwezigheid van de BPH was zelfs een van de belangrijkste motieven om de leerstoel in de Geschiedenis van de Hermetische Filosofie en Verwante Stromingen in Amsterdam te vestigen, wat toch iets zegt over de enorme aantrekkingskracht van een collectie die uit de passie van een enkele man groeide en is geëvolueerd in een monument voor Joost R. Ritman.

De BPH in het Huis met de Hoofden is zijn blijvende prestatie: driewerf hoera voor hem en de Driemaal Grootste, de naamgever van de bibliotheek!