Tentoonstellingen

Te zien in de Embassy of the Free Mind

KABBALA & ALCHEMIE

Tentoonstelling in de Embassy of the Free Mind
13 juni t/m 16 november 2019 

Met trots presenteert de Embassy of the Free Mind (EFM) van 13 juni t/m 16 november 2019 Kabbala & Alchemie, de eerste tentoonstelling in haar nieuwe onderkomen Het Huis met de Hoofden aan de Keizersgracht 123 in Amsterdam. De EFM is een bibliotheek, een museum en een platform van het vrije denken. Kabbala en alchemie werden traditioneel gerekend tot de verborgen stromingen binnen de Europese cultuurgeschiedenis. De EFM wil met deze tentoonstelling de tamelijk onbekende relatie tussen deze twee onderwerpen voor het licht brengen en doet dat aan de hand van rijk geïllustreerde handschriften en gedrukte boeken uit de zestiende en zeventiende eeuw uit haar Bibliotheca Philosophica Hermetica Collectie en zeven bijzondere Hebreeuwse handschriften van de Amsterdamse bibliotheek Ets Haim – Livraria Montezinos, de oudste nog steeds actieve Joodse bibliotheek ter wereld.

Heinrich Khunrath, Amphitheatrum sapientiae aeternae, Hamburg 1595,
Universiteitsbibliotheek Basel - Laboratorium-oratorium

 

Dichterbij God

Kabbala is een Joodse mystieke traditie die van generatie op generatie werd overgeleverd binnen kringen van ingewijden. Kabbalisten gingen ervan uit dat de Hebreeuwse taal van goddelijke oorsprong was, de taal ook waarin God hemel en aarde had geschapen. Door te mediteren op de letters van het Hebreeuwse alfabet en de verschillende Godsnamen kon de kabbalist dichter bij God komen. Daarnaast komt het mystieke verlangen God te kennen tot uitdrukking in het beeld van de levensboom, in de tentoonstelling gepresenteerd in de oudst bekende gedrukte houtsnede, uit 1516. De tien goddelijke eigenschappen (Hebreeuws: sefirot) aan deze levensboom  zijn de eigenschappen waarmee God zich kenbaar maakt aan de mens.

Van lood naar goud

Alchemie heeft haar wortels in het oude Egypte van de eerste eeuwen van onze christelijke jaartelling. Alchemisten probeerden onedele metalen om te zetten in edele metalen als zilver en goud. Dit proces werd transmutatie genoemd. Zij braken de stoffen af om ze te zuiveren en voegden ze daarna weer samen. Daarvoor was het nodig de Steen der Wijzen te vervaardigen, het middel voor een geslaagde transmutatie. Medisch toegepast was de Steen ook een universeel geneesmiddel. Hij zuiverde het menselijk lichaam en genas alle ziekten.

Voor sommige alchemisten ging het alchemistische streven naar perfectie gelijk op met het streven naar eenwording met God en vervolmaking van de wereld.

Het natuurlijk en het bovennatuurlijke

De tentoonstelling verkent in het bijzonder het 16e en 17e-eeuwse fenomeen ‘Cabala chymica’ in de christelijke wereld. Hoe kwamen alchemie en kabbala samen? In een van de oudste kabbalistische werken, Sefer yetzirah, wordt gesteld dat er ‘gecombineerd’ en ‘gevormd’ moet worden – en ook de alchemist combineerde in zijn laboratorium stoffen om tot iets nieuws, iets beters, te komen. De Zwitserse arts en alchemist Paracelsus (1493-1541) was de eerste die kabbala (of: cabala) zag als onderdeel van de magie – een middel om het natuurlijke (de alchemie, het werken met de natuur) te verbinden met het bovennatuurlijke (God, de engelen). Het beeldmerk van deze tentoonstelling is een cirkelvormige gravure uit het meest bekende werk van de Duitse alchemist en christelijke kabbalist Khunrath (1560-1605): Amphitheatrum Sapientiae Aeternae (Amfitheater van de Eeuwige Wijsheid). Hij stelde dat ‘Kabbala, magie en alchemie in combinatie moesten worden gebruikt' en is daarmee een van de vroegste voorbeelden van het fenomeen Cabala Chymica.

Samenwerking Joods Cultureel Kwartier en de Embassy of the Free Mind

Peter Forshaw, Hoofd van het Ritman Onderzoeksinstituut van de EFM, heeft wetenschappelijk onderzoek  verricht naar dit vrij zeldzame fenomeen. Hij heeft deze inzichten samen met conservator Cis van Heertum in de tentoonstelling verwerkt. De tentoonstelling sluit aan bij de internationale tentoonstelling Kabbala. De kunst van de Joodse mystiek, die van 29 maart t/m 24 augustus plaatsvindt in het Joods Cultureel Kwartier (JCK). De EFM heeft een zestal bijzondere drukken en manuscripten in bruikleen gegeven aan het JCK en ontvangt zeven unieke handschriften van Ets Haim in bruikleen voor de tentoonstelling Kabbala & Alchemie. Dit onderstreept een mooie, al ruim dertig jaar bestaande samenwerking tussen de Embassy of the Free Mind (EFM) met haar Collectie Bibliotheca Philosophica Hermetica en het Joods Cultureel Kwartier met de daaraan verbonden Ets Haim - Livraria Montezinos.

Lezingen en rondleidingen

De EFM zal in samenwerking met het JCK en Ets Haim lezingen en rondleidingen verzorgen. Sprekers zijn onder anderen Mirjam Knotter (conservator tentoonstelling Kabbala, JCK), Heide Warncke (conservator Ets Haim) en John MacMurphy (promovendus van de Leerstoelgroep Hermetische Filosofie, Universiteit van Amsterdam).

De tentoonstelling Kabbala & Alchemie wordt op 12 juni geopend door Emile Schrijver, algemeen directeur van het Joods Cultureel Kwartier, en is t/m 16 november 2019 van woensdag t/m zaterdag te bezichtigen in de EFM.

Voor afbeeldingen, klik hier.

Boris de Munnick, persvoorlichter 
E Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.; M 06-22978444
Embassy of the Free Mind, Keizersgracht 123, Amsterdam

 


ARCHIEF

 

NIEUWE THEMAVITRINES: PRIVATE PRESS BOEKEN


Na de tentoonstelling ‘In de ban van de band' met de adembenemende banden van boekbinder Geert van Daal, met prachtig bewerkt leer, met goud bewerkte of anderszins ingenieus versierde banden en dozen, richt de Embassy of the Free Mind zich nu op de binnenkant van boeken met een tentoonstelling gewijd aan een speciale categorie boeken uit haar eigen bezit: private press books. De beweging die luxe boeken in kleine oplagen op de markt bracht ontstond eind negentiende eeuw in Engeland en leidde tot een ware 'renaissance van het drukken'. Vanaf 5 december 2018 is in het museum een selectie boeken te bewonderen van typografische schoonheid, gedrukt op perkament of op speciaal papier, prachtig vormgegeven en geïllustreerd door gerenommeerde kunstenaars. De vier onderwerpen die voor de nieuwe tentoonstelling zijn gekozen, zijn Alchemie en Mystiek, met werken die behoren tot twee van de belangrijkste verzamelgebieden, en Sages and Legendes en Wijsheidstradities, met werken die vol symboliek zitten. Het is de eerste keer dat deze speciale verzamelinteresse het onderwerp is van speciale vitrines in de bibliotheek. Stevige kost maar toch een traktatie voor je ogen! 
 
 
 
  

BOEK VAN ORANJE

 
Weer tentoongesteld! De Droom van Poliphile, een bijzonder boek uit 1559, dat eigendom was van de Vader des Vaderlands. De Oranjeband draagt het wapen van Willem van Oranje. Het boek was lang verborgen in privécollecties en is in 2006 op een veiling ontdekt. Dit unieke exemplaar dat ‘De Zwijger’ zelf ooit in handen had is wereldwijd het enige exemplaar dat nog in privébezit is. Het is in zeer goede staat, niet gerestaureerd en van onschatbare waarde. Het boek wordt tot eind februari 2019 tentoongesteld.
 
Premier van Engeland
Er zijn in totaal twintig boeken teruggevonden. Vijf, waaronder deze, zijn in Nederland. Vijftien zijn eigendom van de Staatsbibliotheek in Berlijn. Dit is het enige exemplaar in particulier bezit. Het boek stond in 1690 in de bibliotheek van de Prime Minister onder Queen Anne, Robert Harley. Het wisselde van hand in 1743 en verscheen later op veilingen in Londen (1938), New York (1951) en Parijs (2006). Op de laatstgenoemde veiling werd het boek gekocht door de Nederlandse eigenaar.
 
 
Het jaar van De Zwijger
De Prins van Oranje koopt het Franse boek met de titel Le Songe de Poliphile in 1559 in Parijs. Hij is dan 26 jaar oud en verblijft korte tijd aan het hof van Hendrik II. Tijdens een jachtpartij verklapt de Franse koning hem de geheime afspraak met de Spaanse Koning Philips II over het uitroeien van de ketterij in de Nederlanden. Willem verbergt op dat moment zijn afschuw en wordt o.a. door de gebeurtenis in dit jaar ‘De Zwijger’ genoemd.
 
Tachtigjarige oorlog
Aan de vooravond van de Tachtigjarige oorlog in 1567 verlaat de Prins zijn Kasteel in Breda, om in Dillenburg zijn strijd tegen de Spaanse Koning voort te zetten. Hij neemt zijn geliefde boek mee. Na zijn gewelddadige dood in 1584 raakt zijn bibliotheek, onder andere via familieleden, in alle richtingen verspreid.
 
Droomverhaal
Destijds was Le Songe de Poliphile een cultverhaal, zeker ook door de erotisch getinte omschrijvingen. De anonieme auteur, waarvan de naam zit verstopt in een acrostichon, etaleert in het verhaal zijn kennis van geheimzinnige zaken. De hoofdpersoon Poliphile droomt dat hij verdwaald is in een donker woud. Hij legt een lange weg af, eigenlijk een ingewikkeld initiatietraject, die hem uiteindelijk bij zijn geliefde Polia brengt. Met haar bezoekt hij het paleis en de fontein van Venus. Poliphile staat tijdens zijn tocht uitgebreid stil bij piramides, deuren, zuilen en obelisken. Hij dwaalt door prachtige tuinen, bewondert langdurig curieuze standbeelden (zoals een olifant met een obelisk op zijn rug), fonteinen en allegorische dieren. Hij leest ellenlange grafschriften en verwijlt bij raadselachtige reeksen hiëroglyfen. Hij ontmoet nimfen, saters, goden en mythologische personages.
 
Esther Ritman, directeur van de Embassy of the Free Mind: “Het boek geeft een liefdesverhaal weer, dat nog altijd tot de verbeelding spreekt en tegelijkertijd levenslessen ontleent aan een allegorische beschrijving van de Klassieke Oudheid.”
 

IN DE BAN VAN DE BAND

DOOR GEERT VAN DAAL

Handboekbinder Geert van Daal (1941) maakt al sinds 1983 boekbanden en luxe cassettes voor de collectie Bibliotheca Philosophica Hermetica, verzameld door Joost R. Ritman. Hij maakt daarbij gebruik van luxe leersoorten, perkament en veelal door hem zelf gemaakte marmerpapieren. Als gerenommeerde handvergulder gebruikt hij voor de decoraties uitsluitend 23 karaats goud. Met zijn werk won hij prijzen in binnen- en buitenland. De komende maanden zijn bij ons ca. 100 prachtige boekbanden en kartonnages te zien, gemaakt voor de bibliotheek, voor andere verzamelaars en voor hemzelf. Daarnaast zullen er lezingen en demonstraties gehouden geworden. Bij de tentoonstelling verschijnt een geïllustreerde catalogus. 

De tentoonstelling was te zien van 28 september tot en met 24 november 2018.

 

    

Meer foto's van de feestelijke opening van de tentoonstelling zijn te zien op onze Facebookpagina

VERLOREN BOEK UIT DE BOEKENKAST VAN WILLEM VAN ORANJE KOMT NAAR DE ‘EMBASSY OF THE FREE MIND’ TE AMSTERDAM.

Tijdens een bijeenkomst in het monumentale 17de-eeuwse stadspaleis het Huis met de Hoofden op 13 juni a.s. openen Esther Ritman, directeur van de Ambassade van de Vrije Geest en Bart Laming, voorzitter van de Stichting Boek van Oranje de tentoonstelling van een bijzonder boek uit 1559, dat eigendom was van de Vader des Vaderlands. De Oranjeband draagt het wapen van Willem van Oranje. Het boek was lang verborgen in privécollecties en is in 2006 op een veiling ontdekt. Dit unieke exemplaar dat ‘De Zwijger’ zelf ooit in handen had is wereldwijd het enige exemplaar dat nog in privébezit is. Het is in zeer goede staat, niet gerestaureerd en van onschatbare waarde. Het boek wordt tot eind juli tentoongesteld in het museum aan de Keizersgracht 123 in Amsterdam.

Bart Laming, voorzitter van de stichting Boek van Oranje: “Het boek van de Prins was lang in privéverzamelingen verscholen. De uitgave van de vertaling en de tentoonstelling maakt het toegankelijk voor een groot publiek. Zo kan iedereen de betoverende kracht van het boek beleven, exact zoals de Vader des Vaderlands dat deed.”

Facsimile met nieuwe Nederlandse vertaling 
Ter gelegenheid van de tentoonstelling verschijnt ook een facsimile met een nieuwe Nederlandse vertaling getiteld De droom van Poliphile. De Prins van Oranje bezat de tweede Franse vertaling uit 1554 van het oorspronkelijk Venetiaanse verhaal Hypnerotomachia Poliphili uit 1499.

Uitreiking eerste uitgave Het eerste exemplaar wordt uitgereikt aan Jelle Koopmans, Universitair hoofddocent aan de UvA in Romaanse taal- en letterkunde en verantwoordelijk voor de vertaalredactie. Drie Nederlandse en drie Belgische vertalers werkten twee jaar aan de vertaling die is bestemd om door een breed publiek gelezen en vooral begrepen te worden. Stichting Boek van Oranje geeft de vertaling uit om met de opbrengst het Nederlands erfgoed te kunnen aankopen en permanent onder te brengen bij een museum of instelling. Bij de opmaak van de vertaling is gebruik gemaakt van het Poliphile-lettertype en is de unieke typografie gehandhaafd. Afdrukken van de 181 originele houtsneden illustreren het verhaal. De facsimile is gedrukt op het grote folioformaat en is uitgevoerd in een faux lederen band met Oranjewapen. De speciale uitgave is voor 99 euro verkrijgbaar in de museumwinkel en via de boekhandel (ISBN: 9789 08208 7307).

Tentoonstelling
Nog nooit tevoren werd een boek uit Willem van Oranje’s bibliotheek publiek tentoongesteld. In de Embassy of the Free Mind wordt dit boek voor het eerst tentoongesteld. De nieuwe facsimile editie kan ter plaatse in het Frans en het Nederlands worden doorgebladerd en gelezen. Zo krijgen bezoekers een inkijkje in wat de Prins las.

Premier van Engeland
Er zijn in totaal twintig boeken teruggevonden. Vijf, waaronder deze, zijn in Nederland. Vijftien zijn eigendom van de Staatsbibliotheek in Berlijn. Dit is het enige exemplaar in particulier bezit. Het boek stond in 1690 in de bibliotheek van de Prime Minister onder Queen Anne, Robert Harley. Het wisselde van hand in 1743 en verscheen later op veilingen in Londen (1938), New York (1951) en Parijs (2006). Op de laatstgenoemde veiling werd het boek gekocht door de Nederlandse eigenaar.

Het jaar van De Zwijger
De Prins van Oranje koopt het Franse boek met de titel Le Songe de Poliphile in 1559 in Parijs. Hij is dan 26 jaar oud en verblijft korte tijd aan het hof van Hendrik II. Tijdens een jachtpartij verklapt de Franse koning hem de geheime afspraak met de Spaanse Koning Philips II over het uitroeien van de ketterij in de Nederlanden. Willem verbergt op dat moment zijn afschuw en wordt o.a. door de gebeurtenis in dit jaar ‘De Zwijger’ genoemd.

Tachtigjarige oorlog
Aan de vooravond van de Tachtigjarige oorlog in 1567 verlaat de Prins zijn Kasteel in Breda, om in Dillenburg zijn strijd tegen de Spaanse Koning voort te zetten. Hij neemt zijn geliefde boek mee. Na zijn gewelddadige dood in 1584 raakt zijn bibliotheek, onder andere via familieleden, in alle richtingen verspreid.

Droomverhaal
Destijds was Le Songe de Poliphile een cultverhaal, zeker ook door de erotisch getinte omschrijvingen. De anonieme auteur, waarvan de naam zit verstopt in een acrostichon, etaleert in het verhaal zijn kennis van geheimzinnige zaken. De hoofdpersoon Poliphile droomt dat hij verdwaald is in een donker woud. Hij legt een lange weg af, eigenlijk een ingewikkeld initiatietraject, die hem uiteindelijk bij zijn geliefde Polia brengt. Met haar bezoekt hij het paleis en de fontein van Venus. Poliphile staat tijdens zijn tocht uitgebreid stil bij piramides, deuren, zuilen en obelisken. Hij dwaalt door prachtige tuinen, bewondert langdurig curieuze standbeelden (zoals een olifant met een obelisk op zijn rug), fonteinen en allegorische dieren. Hij leest ellenlange grafschriften en verwijlt bij raadselachtige reeksen hiëroglyfen. Hij ontmoet nimfen, saters, goden en mythologische personages.

Esther Ritman, directeur van de Embassy of the Free Mind: “Het boek geeft een liefdesverhaal weer, dat nog altijd tot de verbeelding spreekt en tegelijkertijd levenslessen ontleent aan een allegorische beschrijving van de Klassieke Oudheid.”

   

Locatie: Embassy of the Free Mind
Huis met de Hoofden
Keizersgracht 123
1015 CJ Amsterdam
open woensdag t/m zaterdag van 10:00-17:00
www.embassyofthefreemind.com

Voor meer informatie
Embassy of the Free Mind
Boris de Munnick, pers & publiciteit
06 22 978 444
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

------------------------------------------------------------------------------------

DOWNLOAD AFBEELDINGEN HIER

SPECIFICATIES FACSIMILE
• Uiteenzetting Over De Droom Van Poliphile - F. Colonna
• Oorspronkelijke titel: Discours Du Songe De Poliphile
• Vertaald onder redactie van Dr. Jelle Koopmans
• Uitgever Stichting Boek van Oranje
• Afwerking Hardcover identiek aan de boekband van Willem van Oranje
• Bindwijze genaaid gebonden
• Lettertype Poliphilus
• Papier Rives Laid Vergé (90 gr/mÇ)
• Drukformaat Origineel Folio (335 X 222mm) 334 paginas
• Verschijningsdatum 1e druk: juni 2018 Beperkte Speciale oplage
• ISBN: 9789 08208 7307
• Prijs 99 euro


 
 
Ga op Graaltocht, duik in de wereld van de alchemie, zie met de ogen van een visionaire dichter en kunstenaar, of laat de mystici tot je spreken in de Phoenix Zaal en de Studiezaal, waar de themavitrines Graal, Alchemie, Blake en Mystiek de verbeelding prikkelen. De Graal: een mystiek object dat op talloze manieren is vormgegeven – in gedichten, romances, kunstwerken, zelfs in films. Alchemie: een natuurwetenschap die zowel aards als bovenaards is. William Blake: de man die wilde dat iedereen de hemel in een wilde bloem zou kunnen zien. Mystiek: de overweldigende ervaring van iets dat werkelijker is dan de dagelijkse werkelijkheid. In de Kleine Sael is een vitrine met topstukken uit de collectie: van het Corpus Hermeticum op perkament (1503) tot het enig geautoriseerde portret van de grote Nederlandse filosoof Spinoza (1677). Daar is ook de Graal van Amsterdam te bewonderen, een modern kunstwerk door de Russische lakminiaturist Oleg An dat het Graalverhaal verbindt met Koning Arthur en de Ridders van de Ronde Tafel.

De themavitrines bevatten niet alleen oude drukken, handschriften en een enkel kunstwerk: onder de vitrines liggen aan de thema’s gewijde studies die je kunt inzien en meenemen naar de Leeszaal, de Studiezaal of de Phoenixzaal. Voor vervoering én verdieping….